İnsan Genomu

İnsan genomu nedir ve tam olarak neyin dizilişidir ? kromozomlar ne demek ?


İnsan Genomu
İnsan Genomu

Birkaç yıl önce, bilim adamları insan genomunu dizileyerek başlıklar yaptı. Haber ajansları, bilim adamlarının “yaşam planını çözdüklerini” ve diğer sansasyonel başlıkları attılar . Ancak bir genom nedir ve dizilişi ne demektir? 

Kuşlar, arılar, çiçekler ve ağaçlar

İlk soru aslında cevaplamanın en karmaşık kısmıdır. Teknik olarak bir organizmanın “genomu”, o organizmanın tüm kalıtsal bilgilerinin toplamıdır. Çoğunuzun muhtemelen bildiği gibi, hücrelerimizin her birinde, DNA adı verilen bir çeşit molekülden oluşan bir dizi kromozom bulunur. DNA’mızın çoğu hücrelerin her birinin çekirdeğinde saklanır, ancak bazılarıda DNA da enerjiyi üreten küçük hücresel bileşenlerimiz olan mitokondrimizde saklanabilir.

Farklı organizmalar farklı sayıda kromozomlara sahiptir. Örneğin, insan genomu 23 kromozom çiftinin yanı sıra küçük bir mitokondriyal DNA depolanmış Homo sapiens genomudur. 23 kromozomun 22”si otozomal kromozom çiftleriyken, kalan çift cinsiyeti belirleyicidir. Çilek, 7 kromozoma sahipken, çileğin türüne göre 2, 4, 6, 8 ve hatta 12 çift 7 kromozoma olabilirler. Bildiğimiz bahçe çileği 8 çitf kromozoma sahiptir . Dişli bal arıları 2 çift 16 kromozomlu iken erkekler sadece  16 adettir.

Genel olarak konuşursak, iki tür kromozom vardır. Otozomlar ve cinsiyet kromozomları (bazen allosomlar). Çoğu insan iki çift 22 otozoma sahiptir , ayrıca 2 cinsiyet kromozomu vardır. Sahip olduğunuz cinsiyet kromozomları cinsiyetinizi belirler. İnsanda, erkekleri tipik olarak X ve Y cinsiyet kromozomlarına , dişiler ise 2 X kromozoma sahiptir .

Birçok organizma, cinsiyet tayini için aynı XY sistemini insanlardaki gibi izler, fakat hepsi değil.Örneğin, dişi hamamböcekleri iki X kromozomuna sahipken, erkeklerde yalnızca bir tane var. Y kromozomu erkeklerde yok . Öte yandan erkek kuşlarda iki Z kromozomu bulunurken, dişi kuşlarda bir Z ve bir W kromozomu vardır.

Genellikle bilim insanları bir genomun sıralanması hakkında konuştuğunda, her otozomun bir kopyasını ve her cinsiyet kromozomunun bir kopyasını dizilmiş oldukları anlamına gelir.Dolayısıyla, insan genomunun sıralanması, 22 otozomanın her birinin bir kopyasını (erkek veya dişi olmak üzere aynı olan kromozomlar) ve X ve Y cinsiyet kromozomlarının her birinin bir kopyasını sıralamak anlamına gelir.

dna
dna yapısı

DNA, bir halat merdiveni gibi uzun bir moleküldür. Merdivenin her iki tarafı nükleotid denilen 4 farklı parçadan oluşur.. Dört nükleotid Guanine, Adenine, Thiamine ve Cytosine’dir, ancak bu biraz sözcükler uzun olabilir, bu yüzden genellikle onları G, A, T ve C olarak kısaltıyoruz. DNA merdiven basamakları, her bir iplikçik üzerinde ilişkili bazlarda oluşmaktadır .

Bir kromozomda bu baz çiftlerinden bir sürü vardır. En büyük insan kromozomu olan 1. kromozomda bu nükleotidlerin yaklaşık 250 milyonu vardır. İnsan genomunda bulunan baz çiftleri birleştirirseniz (her bir otozomun bir kopyası ve her cinsiyet kromozomunun bir kopyası) yaklaşık 3.2 milyar baz çiftine sahip olursunuz.

Maalesef, bu uzun DNA dizilerini tamamen ayıklamak ve okumak için kullanılan teknoloji henüz mevcut değil. Bunun yerine bilim adamları kromozomları alıp parçalıyorlar . Sonra her parçayı okuyup ve hepsini tekrar bir araya getirmeye çalışırlar. Bunu yapma süreci biraz karmaşıktır. Ne yazık ki, genetik dizilim tek başına hiçbir şey söylemiyor. İnsan Genomu Projesi‘nde yer alan bilim adamlarından biri olan Eric Lander şöyle açıklıyor :

“Eğer bir uçak alırsanız, bir Boeing 777, bence 100.000 parça var .Size Boeing 777 için bir parça listesi versem , bir anlamda çok şey biliyorsunuz. Oysa ,  vidalar ve kablolar, dümen oyuncuları o kadar çok parça varki , bahse girerim nasıl bir araya getireceğini bilemezdiniz. ”

Sonuç

Dolayısıyla şimdi, bir genomun dizilişi ile kastedilen şey hakkında birşeyler  biliyorsunuz. Peki bu dizilim bize bir şey söylemiyorsa bunun ne faydası vardır? Diziyi ve ondan gelen proteinleri inceleyerek, çok şey öğrendik, örneğin genomun hangi bölümleri hangi hastalıklarla ilgili olduğu gibi. Bir sonraki adım, dünyadaki bilim adamlarının şu anda üzerinde çalıştıkları , genomun her bir bölümünün ne işe yaradığını belirlemektir. Bunu anladıklarında, farklı hastalıkların nasıl işlediğini ve onlara nasıl tedavi  gerektiğini daha iyi anlayacaklar.

Kaydet

Kaydet

Sizin Tepkiniz Nedir?

Üzgün! Üzgün!
2
Üzgün!
SEVİMLİ! SEVİMLİ!
5
SEVİMLİ!
BERBAT! BERBAT!
2
BERBAT!
HOŞ DEĞİL! HOŞ DEĞİL!
1
HOŞ DEĞİL!
ÇOK HOŞ! ÇOK HOŞ!
10
ÇOK HOŞ!
KOMİK! KOMİK!
9
KOMİK!
BEĞENDİM BEĞENDİM
11
BEĞENDİM
İYİ İYİ
10
İYİ
İDARE EDER! İDARE EDER!
11
İDARE EDER!

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İnsan Genomu

Giriş Yap

İB topluluğunun üyesi olun!

Hesabın yok mu?
Üye Olun

Şifreyi Sıfırla

Geri dön
Giriş Yap

Üye Olun

İB topluluğumuza üye olun!

Geri dön
Giriş Yap
Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Open List
Open List
Ranked List
Ranked List
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF